Эдийн засгийн шинэ эрин үе: Цахимжилт ба Тогтвортой хөгжил

Өнөөгийн дэлхийн эдийн засаг урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй хурдацтайгаар хувьсан өөрчлөгдөж байна. Уламжлалт үйлдвэрлэл, худалдааны салбарууд технологийн нөлөөгөөр шинэчлэгдэж, улс орнуудын эдийн засгийн бодлого урт хугацааны "тогтвортой байдал" руу чиглэх боллоо. Энэхүү нийтлэлд орчин үеийн эдийн засгийн хамгийн чухал хоёр чиг хандлагыг онцолж байна.

1. Цахим эдийн засгийн тэсрэлт

Интернэт, үүлэн технологи болон хиймэл оюун ухааны хөгжил нь эдийн засгийн бүтцийг сууриар нь өөрчилж байна. Энэ нь зөвхөн мэдээллийн технологийн компаниудын тухай ойлголт биш бөгөөд бүх салбарт нэвтэрчээ.

• Финтек ба Цахим төлбөр тооцоо: Уламжлалт банкны системээс илүү уян хатан, хурдан шуурхай санхүүгийн үйлчилгээнүүд (FinTech) бий болж, бэлэн мөнгөний хэрэглээ эрс багассаар байна. Энэ нь хөрөнгийн эргэлтийг хурдасгаж, эдийн засгийн идэвхжилийг нэмэгдүүлдэг.
• Өгөгдөлд суурилсан эдийн засаг (Data Economy): Өнөө цагт "Өгөгдөл бол шинэ газрын тос" гэгдэх болсон. Хэрэглэгчийн зан төлөв, их өгөгдөл (Big Data) дээр тулгуурлан бизнесүүд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ сайжруулан ашиг орлогоо нэмэгдүүлж байна.
• Хөдөлмөрийн зах зээлийн шилжилт: Зайнаас ажиллах хэв маяг болон чөлөөт ажилтнуудын (freelancer) эдийн засаг тэлснээр газар зүйн байршлаас үл хамааран ажиллах боломж бүрдсэн. Энэ нь дэлхийн өнцөг булан бүрээс авьяаслаг боловсон хүчнийг татах, хөдөлмөрийн хуваарилалтыг илүү оновчтой болгох давуу талтай.

2. Ногоон эдийн засаг ба Байгаль орчин

Эдийн засгийн өсөлтийг зөвхөн ДНБ (Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн) болон цэвэр ашгаар хэмжихээ больж, байгаль орчин, нийгэмд ээлтэй байх шаардлага тулгарч байна.

• Сэргээгдэх эрчим хүч рүү чиглэсэн хөрөнгө оруулалт: Уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх үүднээс нүүрс зэрэг уламжлалт түлшнээс татгалзаж, нар, салхины эрчим хүчний салбарт оруулах хөрөнгө оруулалт дэлхий даяар эрс нэмэгдэж байна. Энэ нь цоо шинэ ажлын байр, шинэ зах зээлийг бий болгож буй томоохон хөшүүрэг юм.
• Тойргийн эдийн засаг (Circular Economy): Бүтээгдэхүүнийг "үйлдвэрлэх-хэрэглэх-хаях" шугаман загвараас татгалзаж, аль болох дахин боловсруулах, засаж сэлбэх, ашиглах хугацааг нь уртасгах зарчим руу шилжиж байна. Ингэснээр түүхий эдийн зардлыг хэмнэхийн сацуу байгаль экологид учруулах хор хөнөөлийг бууруулдаг.

Дүгнэлт

Ирээдүйн эдийн засаг нь зөвхөн материаллаг баялаг хуримтлуулахаас илүүтэйгээр, технологийн дэвшлийг ашиглан нийгэм болон байгаль орчинд ээлтэй, ухаалаг системийг бий болгоход чиглэж байна. Энэхүү шилжилтийн үед улс орнууд төдийгүй хувь хүн, бизнес эрхлэгчид шинэ ур чадварт тасралтгүй суралцаж, дижитал болон ногоон шилжилтэд хурдтай дасан зохицох нь орчин цагт өрсөлдөх чадвараа хадгалах хамгийн гол үндэс болох юм.